Affiliate เริ่มต้นในปี 1996 เมื่อ Amazon com เปิดโปรแกรม Associates โดย Jeff Bezos อนุญาตให้เว็บมาสเตอร์ใส่ลิงก์หนังสึกและรับคอมมิชชั่น 0 5-8 5% จากยอดขาย มันกลายเป็นต้นแบบที่ CDNow ตามมาในปีถัดไปด้วยโปรแกรมสำหรับศิลปินเพลง ในยุค 2000s ค่ายใหญ่เช่น eBay, Walmart เข้าร่วม ทำให้กลายเป็นอุตสาหกรรมพันล้านดอลลาร์ ในไทย Shopee Affiliate เปิดตัวราวปี 2016 สอดคล้องกับ e-commerce boom ตามด้วย Lazada และแพลตฟอร์มท้องถิ่น วันนี้ตลาดไทยโตเฉลี่ย 20-30% ต่อปี ด้วยยอด GMV จาก affiliate กว่า 10,000 ล้านบาทในปี 2025

การเติบโตนี้ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี

cookie tracking ที่บันทึกพฤติกรรมผู้ใช้ และหลังๆ ใช้ fingerprinting หรือ server-side tracking เพื่อความแม่นยำ ท่ามกลางกฎ GDPR และ PDPA ในไทย

โมเดลการจ่ายเงินหลัก

การจ่ายคอมมิชชั่นมีหลายรูปแบบ เหมาะกับสินค้าและกลยุทธ์ต่างกัน PPS หรือ Pay Per Sale เป็นที่นิยมสุด ได้ % จากยอดขายจริง เช่น 5-20% สำหรับ gadget หรือเสื้อผ้า เหมาะกับรีวิวสินค้าที่ conversion สูง PPL หรือ Pay Per Lead จ่ายเมื่อผู้ใช้กรอกฟอร์ม สมัครเมลหรือลงทะเบียน เช่น 50-200 บาทต่อ lead ในประกันภัยหรือคอร์สออนไลน์ PPC หรือ Pay Per Click จ่ายต่อคลิก เช่น 0 5-5 บาทต่อคลิกในแคมเปญ awareness แต่เสี่ยง traffic ปลอม

โมเดลอื่นๆ เช่น Revenue Share (แบ่งรายได้ระยะยาว) หรือ Pay Per Install (PPI สำหรับแอป) ในไทย Shopee ใช้ PPS หลัก 4-10% Lazada คล้ายกันแต่มีโบนัส volume Affiliate ควรเลือกโมเดล match กับ audience เช่น content สอนใช้สินค้าชนะ PPS ดีกว่า PPC